KARŞILIKSIZ ÇEK YAZANA ADLİ PARA CEZASI, ÇEK YASAĞI UYGULAMASI

    Son zamanlarda firmalarımızın ve işletme sahiplerinin en büyük sıkıntılarından birisi de karşılıksız çeklerdir. İşletme sahipleri yaptıkları işlerin veya satışların karşılığı olarak , tahsilatlarını çoğu zaman çek olarak yapmaktadırlar. Ülkemizde çekler; genellikle vadeli olarak düzenlenmektedir. Firmalar aldığı çeklerin vadesinde ödeneceğini düşünerek, tahsil tarihine ödeme planları yapmaktadır. Çek, vadesinde karşılıksız kaldığında firmalar zor duruma düşmekte,iflaslarına hatta batmalarına neden olabilmektedir.

     Bu sıkıntıları gören iş dünyasının kayıtlı bulunduğu Odalar ve Borsalardan Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’ne giden talepler ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin girişimleri sonucunda 6728 sayılı Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla çek yasasında uygulamada yaşanan sıkıntıları kaldırabilecek bir model geliştirilmiştir. Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, yani çekin borçlusu hakkında, hamilin şikayeti üzerine, her bir çek ile ilgili olarak, bin beş yüz güne kadar adli para cezasına hükmolunacaktır.  

   Verilen adli para cezalarının ödenmemesi durumunda , kamuya yararlı bir işte çalıştırma kararı verilmeksizin doğrudan hapis cezasına çevrilecektir. Hükmedilecek adli para cezası, çek bedelinin karşılıksız kalan miktarı, çekin üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz tarihinden itibaren işleyecek ticari işlerde temerrüt faizi oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile takip ve yargılama gideri toplamından az olamayacaktır.

    Mahkeme ayrıca, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına; bu yasağın bulunması halinde, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağının devamına karar verecektir.

   Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı, çek hesabı sahibi gerçek veya tüzel kişi, bu tüzel kişi adına çek keşide edenler ve karşılıksız çekin sermaye şirketi adına düzenlenmesi durumunda ayrıca yönetim organı ile ticaret siciline tescil edilen şirket yetkilileri hakkında uygulanacaktır. Uygulanacak bu yasaklara karşı yapılan itirazlar icra ve iflas kanununa göre değerlendirilecek, açılan davalar icra mahkemesinde görülecektir.

Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı verilenler, yasaklılıkları süresince sermaye şirketlerinin yönetim organlarında görev alamayacaktır. Yasaklama aldıkları yönetim organ üyelikleri mevcut organ üyelikleri görev sürelerinin sonuna kadar devam edecektir. Bu yasaklama kararları Adalet Bakanlığı Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla MERSİS ile Risk merkezine bildirilecektir. Risk Merkezi bunları bankalara bildirecektir.

Ödemelerinde çek kullanan işletmelerin, ticari itibarının bozulmaması, kredibilitelerinin bozulmaması, hapis cezası ve para cezaları ile karşılaşmamak için, çek ödeme vadelerini yazarken iyi bir planlama yaparak vade belirlemeleri ve çekleri gününde ödemeleri çok önemlidir.